Dr Ahmet Rasim Küçükusta

Eklenme Tarihi: 11 Nisan 2020 00:00

New York Times’ da Gila Konata' nın Omaha’ da Nebraska Tıp Merkezi’ nde enfeksiyon hastalıkları ve yoğun bakım uzmanı olarak çalışan ve kovid tedavisi için yapılan kapsamlı bir çalışmanın ana araştırmacılarından Dr. Andre Kalil ile mülakatından bir bölüm:

2014-2016 arasında Afrika’ daki Ebola salgınında faydalı olduklarını ispat eden bilimsel delili olmayan ilaçlar kullanıldı.

Daha sonra bu ilaçların hiçbiri de USA’ da hastalıkların tedavisi için ruhsat alamadı.

Bugün de klorokin ve hidroksiklorokin umut bağlanan ilaçlar.

Bunlar daha önce SARS, MERS, HIV, deng, Ebola, şikungunya ve grip için de denendi, laboratuarda işe yarıyor gibi gözükseler de hastalar üzerinde aynı etki sağlanamadı.

Gerçekte sıtma ilaçlarının Ebola da dahil herhangi bir viral hastalığı iyi geldikleri gösterilemedi.

Üstelik de bu ilaçların karaciğer ve kemik iliği hasarı, yaşlılarda ve ciddi hastalıkları olan gençlerde ölümcül de olabilen ritim bozuklukları gibi yan etkileri var.

Daha da kötüsü ise sıtma ilaçlarıyla beraber azitromisin isimli antibiyotiğin beraber verilmesi. Çünkü bu ilaç da ritim bozukluğu yapabiliyor ve bu kombine tedavinin emniyeti insanlar üzerinde test edilmedi.

Bu, elbette ilaçların koronavirüs hastalarına yardımcı olmayacağı anlamına gelmez, sadece bunun böyle olup olmadığı bilinmemektedir.

Remdesivir umut veriyor

Laboratuar ve hayvan deneylerinde remdesivirin   koronavirüslere etkili olabileceği gösterildi, hayvanlarda emniyeti ile ilgili araştırmalar da var.

İlaç, SARS ve MERS’ de de denendi ama ilacın akciğerlerde virüsü öldürecek kadar konsantre olup olmayacağı, yan etkileri bilinmiyor.

Hatta bu ilaç hastaların ölümlerini bile hızlandırabilir ki bunu anlamak için randomize kontrollü çalışmaların yapılması şarttır.

Remdesivirin herhangi bir hastalık için onayı olmamasına rağmen üretici şirket Gilead ilacın “compassionate use” yani insani amaçlı ilaca erken erişim programı çerçevesinde hastalara verilmesini sağladı.

Lâkin ilaca talep o kadar arttı ki şirket artık ilacı vermeyeceğini açıkladı.

Hem bu ilacı hem onayı olmayan hiçbir ilacı hastalarıma vermezdim

“Ben hem bu ilacı hem onayı olmayan hiçbir ilacı hastalarıma vermezdim” diyor.

Mesele sadece deneysel bir ilacın işe yarayıp yaramaması değil, ilaç bu kadar yaygın dağıtılıyorsa kimse bu sorunun cevabını bilemeyecek.

Bir kovid hastası remdesivir ve klorokin alırsa ve ölürse ilaç başarısız mı olmuş olur? İlaç ölümü hızlandırmış mıdır?

Hasta hayatta kalırsa bunun sebebi ilaç mıdır? İlaca rağmen midir?

Kontrollü bir araştırma olmadan bu soruların cevabı yoktur ve ilaç böyle yaygın dağıtılırsa bunu bilmenin imkânı kalmaz.

İlaç ölüm oranını sıfıra getirirse araştırma vaktinden önce sonlandırılır ve ilaç standart tedavi hâline gelir.

İlaç yarı yarıya etkili bulunursa cevap daha da zorlaşır.

Gelelim neticeye

“Deneysel bir ilacı almak hiçbir şey almamaktan daha kötü olabilir”, diyor Dr. Andre Kalil: “Duyguyu tedavi ediyorsun”.

NOT: Randomize kontrollü çalışmaların olmadığı böyle durumlarda herkesin "kendine göre etkili ve emniyetli olduğuna inandığı" ilacı denemesi bana göre -çalışmayan bir aletin bütün düğmelerine gelişigüzel basılması gibi- büyük ölçüde karmaşaya sebep olur.

Kontrol grubu yoksa neyin ne olduğu anlaşılamaz. 

Bu tür hastaları kabul ve tedavi eden hastanelerin kontrol grubu da oluşturarak ortak bir tedavi programı içinde çalışması daha doğrudur.

Kontrol grubunun daha şanslı olması mümkündür.

Tamamını okumak için: https://www.nytimes.com/2020/04/09/health/coronavirus-remdesivir-kalil.html