Türkiye'de sık görülen hastalıklardan olan 'guatr öldürebilir'

Guatrın tedavisinde erken teşhisin büyük önem taşıdığını belirten uzmanlar, aniden kilo alıp verenlere 'dikkatli olun' uyarısında bulunuyor.

Guatr, sık görülen fakat tanı konması genellikle uzun süren bir hastalıktır. Oluşturduğu şikâyetler genellikle birçok hastalık ile ortak olabildiği için en son düşünülen hastalık haline gelmiştir. Guatr, boyunda yer alan ve hormon salgılayan tiroid bezinin iltihabi ve tümöral olmayan hastalıklarının genel adıdır. Özetle Guatr aslında tiroid bezinin büyümesidir. 2 ana gruba ayrılır. Bunlar tiroid bezinin çok çalıştığı hipertiroidi ile az çalıştığı hipotiroidi'dir. Bu ayrımın yanı sıra ultrasonografik olarak da 2 tipe ayırabiliriz. Buna da 'nodüllü ve nodülsüz' yani 'diffüz guatr' diyoruz. Bu ayrımların yanı sıra tiroid dokusunda 2 farklı durumla daha karşılaşmamız mümkün olmaktadır. Bu durumlar tiroidin kanserleri ve tiroidit olarak adlandırılan tiroid dokusu iltihaplarıdır.

Hastalığın Belirtileri

Tiroid bezinin normalden fazla (hipertroidi) ve normalden az (hipotroidi) çalışması ile vücudun kalp-damar, solunum, sindirim, üriner ve sinir sistemlerini etkileyen belirtiler ortaya çıkar.

- Boyunda sıkışma ve gerilme hissi
- Terleme ve saç dökülmesi
- Aniden aşırı kilo alınması ya da alırı zayıflama
- İştah azalması veya iştah artması
- Cildinizde dökülme, kuruma veya mat bir görünüm oluşması
- Ani sinirlenmeler
- Gün içinde uyuklama artışı
- Bacaklarda şişliklerin oluşması
- Soğuğa veya sıcağa karşı tahammülsüzlük artışı
- Kabızlık, ishal veya karında ağrıları
- Unutkanlık
- Depresyon
- Aşırı terleme
- Ellerde ve dilde titreme
- Halsizlik
- Nabız düşmesi
- Tırnaklarınızın renklerinde değişim ya da çökmeler

Bunlardan biri yada birkaçı bazılarını yaşıyorsanız hekime başvurmakta gecikmeyin

İç-Dış, Erkek-Dişi Guatr nedir?
İç-dış, erkek-dişi guatr ifadeleri halk tarafından kullanılır. Kişinin boyun yapısına göre bezin büyümesi dışarıdan görünüyorsa (zayıf ve boynu uzun olanlarda görülür) buna dış guatr denir.

Bezin büyümesi görünmüyorsa (şişman ve kısa boyunlularda görülmez) buna da iç guatr denir. Ameliyattan sonra tekrar eden yani nüks olanlar dişi guatr, tekrar etmeyenlere de erkek guatr denir. Eğer bezin belli bir kısmı çıkarıldıktan sonra ihtiyacı olan hormon dışarıdan verilmezse iç dengeler devreye girerek beyin aşırı TSH salgılar. Bu salgı tiroidi uyararak yeniden büyümesine sebep olur. Tekrar büyüdüğü için buna dişi guatr denir. Halk arasında söylenen “dişi - erkek” ya da “iç - dış” gibi sınıflamalar bilimsel temele dayanmaz.

Hipertiroidi ve Tirotoksikoz nedir?
Hipertiroidi, tiroit glandının fazla çalışmasına bağlı olarak tiroit hormonlarının fazla miktarda salgılanması sonucu ortaya çıkan klinik tabloya verilen isimdir. Tirotoksikoz, değişik nedenlerle örneğin fazla miktarda tiroit tableti alınması ya da tiroiditlerde olduğu gibi tiroit depolarından kana ani olarak tiroit hormonlarının boşalması sonucu kanda tiroit hormonlarının yükselmesine verilen isimdir. İki durumda da klinik olarak aynı tablo ortaya çıkar. Ülkemizde en sık rastlanan hipertiroidi nedeni Basedow-Graves hastalığıdır. Guatr özellikle kadınlar arasında hayli yaygındır…

Guatr Kansere dönüşebilir mi?
Gençlerde ve yaşlılarda tiroid nodüllerinde kanser görülme oranı %15-40′tır. Normal erişkinlerde tek nodülde kanser görülme oranı %10-20′dir.

Kimler risk altındadır?
Her yaştan kadın ve erkekte görülebilir. Ancak gebelik, doğum ve hormon dengelerinin sık sık değişmesi nedenleri ile kadınlarda daha yaygındır. Bazı bölgeler ve yörelerde daha sık görülebilir. Örneğin; Doğu Karadeniz ve İç Anadolu'da daha sıktır. (Sularında kireç oranı yoksek olan yerleşim bölgelerinde daha sık görülür) Yeni doğan çocuklarda doğumdan hemen sonra hormonlar kontrol edilmelidir. Doğuştan bir eksiklik varsa sistemlerin gelişmesine (özellikle zekâ gelişimine) engellemeden eksiklik tamamlanmalıdır.

Quatrın tedavisi mümkün mü?
İlaç, cerrahi ve radyoiyot (atom) olmak üzere üç ana tedavi şekli mevcuttur. Çok sayıda ve büyük nodüllerin oluştuğu guatrlar, kanser kuşkusu olan guatrlar ameliyatla tedavi edilir

Guatr ameliyatında ses tellerini kaybetme riski var mı?
Guatr cerrahisi zor bir operasyondur. Çok hassas bir genel cerrah tarafından yapılmayan guatr operasyonunda, hastanın ses tellerini kaybetme riski çok yüksektir. Tecrübeli ve ehil olmayan doktor ses tellerine giden sinirleri kesebilirler. Bu konuda çok acı örnekler vardır. Ayrıca iyi yapılmayan operasyonlarda hipoparatroidi oluşabilir. Bu da, ömür boyu vücutta titreminin yaşanacağı bir kas hastalığının oluşması demektir.

Tedavi süresinde iyot nelere dikkat etmeli?
İyotlu tuz, iyotlu öksürük şurupları, iiçeren vitamin ve mineral ilaçları, hazır yiyecekler (cips gibi),  tentürdiyot, deniz ürünleri, süt ve süt ürünleri, yumurta, pekmez, radyolojik çekimlerde kullanılan iyotlu kontrast maddeler,  çikolata, soya yağı ve sosu, radyoiyot tedavisinden önce antitiroit ilaçlar (Propycil veya Thyromazol) doktorunuzun önerdiği sürede kesilir.